Postępowanie przed Radą

Rada do Spraw Uchodźców

     Rada do Spraw Uchodźców jest organem administracji publicznej rozpatrującym odwołania od decyzji i zażalenia na postanowienia wydane przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w sprawach o nadanie lub pozbawienie statusu uchodźcy lub udzielenie ochrony uzupełniającej. Rada jest także organem właściwym w sprawach wznowienia postępowania, uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności wydanych przez siebie decyzji lub postanowień.
 
    Zarówno składane do Rady odwołania od orzeczeń Szefa Urzędu, jak i inne pisma i wnioski, muszą być napisane w języku polskim. Zgodnie z art. 11 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na język polski tłumaczone są jedynie dokumenty dopuszczone jako dowód w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy lub azylu.
 
    Za pośrednictwem Rady do Spraw Uchodźców składane są również skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na orzeczenia Rady. Przed przekazaniem skargi do Sądu, Rada może skorzystać z ustawowej możliwości uwzględnienia tej skargi w całości.
 
    Rada do Spraw Uchodźców nie posiada kompetencji w zakresie spraw wizowych i socjalnych, nie udziela też porad prawnych.
 

Rozpatrywanie odwołań od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców

 
    Odwołanie od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców składa się w terminie 14 dni od daty jej doręczenia lub ogłoszenia. Jeżeli odmowa nadania statusu uchodźcy nastąpiła z uwagi na oczywistą bezzasadność wniosku, termin ten wynosi 5 dni. Odwołanie do Rady do Spraw Uchodźców składa się za pośrednictwem Urzędu do Spraw Cudzoziemców.
 
    Rada wydaje decyzje w trzyosobowych składach orzekających, a w przypadku wniosków oczywiście bezzasadnych w pierwszej kolejności w składzie jednoosobowym.
 
    W przypadku, gdy odwołanie zostało wniesione po terminie (termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało doręczone lub nadane pocztą), Rada wydaje postanowienie o uchybieniu terminu. Jeżeli niedotrzymanie terminu wniesienia odwołania nastąpiło bez winy zainteresowanego, można w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, zwrócić się do Rady do Spraw Uchodźców z wnioskiem o przywrócenie terminu. Jeżeli Rada do Spraw Uchodźców uwzględni ten wniosek, wyda postanowienie o przywróceniu terminu.
 
    W przypadku odmowy przysługuje prawo do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Termin do wniesienia takiej skargi wynosi 30 dni od daty doręczenia postanowienia Rady.
 
 
Materiały dowodowe
 
    Osobie, w sprawie której toczy się postępowanie przed Radą do Spraw Uchodźców, przysługuje prawo do przedstawienia wszystkich materiałów, które w jej ocenie mogą mieć wpływ na wynik toczącego się postępowania. Dołączane do akt materiały muszą być przetłumaczone na język polski.
 
    Jeżeli osoba, w sprawie której toczy się postępowanie przed Radą do Spraw Uchodźców, uważa, że przed podjęciem decyzji Rada powinna zapoznać się z nowymi, nie ujawnionymi w toku dotychczas toczącego się postępowania argumentami, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie przesłuchania. Jeżeli Rada przychyli się do tego wniosku, wyda postanowienie o przeprowadzeniu takiego przesłuchania i wyznaczy jego termin. Przesłuchanie odbywa się w obecności tłumacza, w języku zrozumiałym dla strony. Rada może również zadecydować o konieczności przeprowadzenia takiego przesłuchania bez uprzedniego wniosku strony, na podstawie dołączonych do odwołania od decyzji Szefa Urzędu akt sprawy.
 
 
Decyzje Rady do Spraw Uchodźców
 
    Zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego, Rada do Spraw Uchodźców ma miesiąc na wydanie decyzji. Do powyższego terminu nie wlicza się okresów niezbędnych dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień leżacych po stronie cudzoziemca albo z przyczyn niezależnych od Rady.
 
    Decyzje Rady do Spraw Uchodźców są ostateczne w administracyjnym toku instancji.
 
 
Skarga na decyzję Rady do Spraw Uchodźców do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
 
    Jeżeli strona uzna decyzję Rady do Spraw Uchodźców za niezgodną z prawem, może wnieść, w terminie 30 dni od daty doręczenia decyzji, skargę na do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skargę wnosi się za pośrednictwem Rady do Spraw Uchodźców.
 
    Wojewódzki Sąd Administracyjny w toku postępowania sądowego bada czy decyzja została wydana zgodnie z prawem (tzn. Sąd nie bada treści orzeczenia Rady, tylko czy to orzeczenie zostało wydane z zachowaniem wszystkich przewidzianych prawem procedur). Zawiadomienie o terminie rozprawy jest przesyłane na podany w skardze adres. Dlatego konieczne jest zawiadamianie sądu o zmianie miejsca zamieszkania lub podanie aktualnego adresu do korespondencji.
 
    W przypadku stwierdzenia, przez WSA że decyzja została wydana niezgodnie z obowiązującym prawem, Sąd wydaje wyrok o uchyleniu wydanej decyzji i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia. Natomiast jeżeli Sąd nie znajdzie podstaw do stwierdzenia, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa, oddala skargę. Jeżeli nie zostały zachowane terminy do wniesienia skargi, lub nie dopełniono innych wymogów formalnych, Wojewódzki Sąd Administracyjny wydaje postanowienie o odrzuceniu złożonej skargi.
 
    Obowiązkowa opłata za wpis w postępowaniu przed sądem administracyjnym wynosi 200 zł. Należności sądowe mogą być umorzone na wniosek cudzoziemca w części lub w całości, jeżeli wykaże on, że z uwagi na swoją sytuację rodzinną, majątkową i wysokość dochodów nie jest w stanie ich uiścić, a ściągnięcie należności spowodowałoby dla niego lub jego rodziny nadmierne obciążenie majątkowe lub inne ciężkie skutki. Wnioski o umorzenie wnosi się do Prezesa Sądu. Formularz takiego wniosku jest dostępny w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie, ul. Jasna 2/4.
 
    Decyzja Rady do Spraw Uchodźców jest ostateczna w toku postępowania administracyjnego. Tym samym, po utrzymaniu przez Radę decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o odmowie nadania statusu uchodźcy i ochrony uzupełniającej, Urząd do Spraw Cudzoziemców nie ma podstaw do dalszego przedłużania wizy.
 
    Wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie wznawia zakończonego decyzją Rady postępowania administracyjnego i tym samym nie można na tej podstawie występować do Urzędu do Spraw Cudzoziemców o przedłużenie wizy. Wniesienie skargi nie chroni automatycznie przed deportacją. Po wniesieniu skargi do Sądu, Sąd może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji, lub może wydać zaświadczenie o toczącym się przed tym Sądem postępowaniem. Takie zaświadczenie nie jest równoznaczne z pozwoleniem na dalsze przebywanie w Polsce. Może być co najwyżej wzięte pod uwagę przez służby odpowiedzialne za deportację osób, nielegalnie przebywających na terytorium Polski.
 
 
Ochrona uzupełniająca
 
    W razie odmowy nadania statusu uchodźcy, wnioskodawcy można w tym samym postępowaniu udzielić ochrony uzupełniającej. Ochrony uzupełniającej udziela się, gdy powrót cudzoziemca do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy (orzeczenie kary śmierci, tortury, zagrożenie dla życia) i przez to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.
 
    Cudzoziemiec, który korzysta z ochrony uzupełniającej, przysługują uprawnienia cudzoziemca, któremu udzielono zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Cudzoziemcowi takiemu udziela się pomocy w celu wspierania procesu jego integracji ze społeczeństwem. Nie można mu wydać decyzji o zobowiązaniu do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ani decyzji o wydaleniu, bez pozbawienia ochrony. Cudzoziemcowi takiemu wydaje się kartę pobytu, ważną dwa lata.
 
    Cudzoziemiec obowiązany jest wymienić kartę pobytu w przypadku:
  • zmiany zamieszczonych w niej danych;
  • zmiany wyglądu utrudniającej ustalenie jego tożsamości;
  • uszkodzenia karty w stopniu utrudniającym posługiwanie się tą kartą;
  • upływu terminu ważności karty, wydanej w związku z uzyskaniem zezwolenia na osiedlenie się lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego WE;
  • utraty lub zniszczenia.
    Cudzoziemiec, który korzysta z ochrony uzupełniającej, nie można wydać decyzji o zobowiązaniu do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ani decyzji o wydaleniu.
 
 
Pomoc prawna
 
   Pracownicy biura Rady do Spraw Uchodźców nie udzielają porad prawnych. Bezpłatną pomoc prawną można uzyskać w następujących miejscach:
 
Helsińska Fundacja Praw Człowieka
ul. Zgoda 11, 00-018 Warszawa
tel. (0-22) 828-10-08
 
Studencki Ośrodek Pomocy Prawnej, Uniwersytet Warszawski, WPiA
ul. Krakowskie Przedmieście 26/28, 00-927 Warszawa
tel. (0-22) 552-43-18
 
Uniwersytecka Poradnia Prawna, Uniwersytet Jagielloński
Al. Zygmunta Krasińskiego 18, 30-101 Kraków
tel. (0-12) 430-19-97
 
Stowarzyszenie Interwencji Prawnej
Al. 3 Maja 12 lok. 510, 00-391 Warszawa
tel. (0-22) 621-51-65
 
Centrum Pomocy Prawnej im. Haliny Nieć
ul. Krowoderska 11/7, 31-141 Kraków
tel. (0-12) 633-72-23
 
Fundacja Instytut na rzecz Państwa Prawa
ul. Chopina 14/70, 20-023 Lublin
tel./fax: +48 81 743 68 00
mail: status [at] panstwoprawa [dot] org
www.panstwoprawa.org
 
 
 
Inne formy pomocy uchodźcom (socjalne, integracyjne):
 
Fundacja "Ocalenie"
ul. Ordynacka 9 lok. 21, 00-364 Warszawa
tel. (0-22) 828-50-54
 
Fundacja Polska Akcja Humanitarna
ul. Szpitalna 5 lok. 3, 00-031 Warszawa
tel. (0-22) 828-88-82